Tabela:Cele wychowania. H. Muszyński, Zarys teorii wychowania, 1976

Postawy
ideowe
Postawy
społeczne
Postawy interpersonalne
Postawy intrapersonalne
Postawy egzystencjalne
  Postawy kulturowe
Postawy intelektualne
Postawy wobec przyrody

humanizmu

patriotyzmu

poszanowania cudzej godności

osobistej
godności

introspektywności

wrażliwości na piękno kultury

poznawczej dociekliwości

wrażliwości na piękno przyrody

internacjonalizmu

społecznego
zaangażowania

poszanowania życia i zdrowia

samokontroli

orientacji na cele

pietyzmu wobec kultury

racjonalizmu

szacunku i pietyzmu

egalitaryzmu

społecznego zdyscyplinowania

tolerancji

perfekcjonizmu

dążenia do wartości

twórczej percepcji

krytycyzmu

racjonalnego z niej korzystania

demokratyzmu

społecznej
odpowiedzialności

opiekuńczości

samodzielności

autonomii

twórczej ekspresji

otwartości umysłu

dążności do kontaktu z przyrodą

zaangażowania

kolektywizmu

poszanowania cudzej własności

osobistej odwagi

_

kulturowego samodoskonalenia

uczciwości intelektualnej

_

ideowości

społecznej otwartości

rzetelności
informacji

odpowiedzialności za siebie

_

dążenia do kontaktu z kulturą

innowacyjności

_

poszanowania
wolności

_

lojalności

optymizmu

_

_

_

_

szacunku dla
pracy

_

współodczuwania

_

_

_

_

_

racjonalizmu

_

poszanowania autonomii jednostki

_

_

_

_

_


Wieloznaczne terminy z zakresu szczegółowych celów wychowania:


Postawa humanizmu: uznanie człowieka, jego szczęścia i rozwoju za największą wartość; we wszelkiej działalności człowiek powinien być zawsze celem, a nigdy środkiem wiodącym do celu.

Postawa internacjonizmu: uznanie braterstwa i solidarności ludzi pracy oraz pokojowe współżycie społeczeństw za wartość podstawową (dotyczy narodów dążących do socjalizmu).

Postawa egalitaryzmu: równość i sprawiedliwość w traktowaniu każdego obywatela; nie ma miejsca na lepszych (elitaryzm) i gorszych.

Postawa ideowości: jest zaprzeczeniem oportunizmu (wyrzekanie się przekonań ideowych z obawy przed negatywnymi konsekwencjami) i koniunkturalizmu (przyjmowanie przekonań ideowych dla korzyści).

Postawa kolektywizmu: polega na pozytywnym stosunku człowieka do harmonijnego działania w zespole (lojalność i solidarność wobec zespołu) oraz do podporządkowania się interesom ogółu.

Postawa introspektywności: wyraża tendencję do analizowania własnego życia, dokonywania refleksji; człowiek o takiej postawie nie tylko doznaje wrażeń z otaczającego go świata, ale też zastanawia się nad jakością tych doznań.

Postawa autonomii: polega na rozwiązywaniu własnych problemów w sposób "uwewnętrzniony" (odwoływanie się do własnych wartości); niezależność od aprobaty zewnętrznej.

NACZELNE (PODSTAWOWE) ZASADY WYCHOWANIA
Źródło: C. M. Hamm, Philosophical Issues in Education: An Introduction, The Falmer Press, 1889

Dla każdej z tych 5 zasad wymienia się następnie kilka reguł pochodnych, a dalej podaje się kilka wzorców postępowania.

ZOBACZMY, JAK SIĘ TO ROBI W PRAKTYCE:

Dla zasady nieprzynoszenia innym szkody podano następujące reguły pochodne:

Odpowiadają im takie oto wzorce postępowania:

1.     Nie bądź samolubny i zachłanny
2.     Pomagaj innym w potrzebie
3.     Nie obrażaj się i nie degraduj innych
4.     Bądź uprzejmy
5.     Myśl o innych
6.     Bądź wspaniałomyślny

Dla zasady wiarygodności - prawdomówności podano następujące reguły pochodne:

Odpowiadają im poniższe wzorce postępowania: